VERTALEN

 

Van de Zuidafrikaanse dichteres René Bohnen, ontmoet in de literaire salon In ’t wevershuisje van Carina van der Walt te Tilburg, vertaalde ik het gedicht Ingekerker uit haar bundel Op die vingerpunte van die heelal van het Afrikaans naar het Nederlands. Ik beheers het Afrikaans niet voldoende om in mijn eentje aan de slag te gaan. Vooral dankzij zeer veel onderling overleg per e-mail in het Nederlands/Afrikaans (René leest net zo (on)gemakkelijk mijn taal als ik de hare) hoef ik me voor het resultaat geloof ik niet te zeer te schamen. Zelf schreef ze mij daarover: ‘Ek weet hoe jy voel. Ek wens ek het ‘n Nederlandse woordeboek. Tot dusver het ek ook maar die aanlyn diens gebruik, maar ek is nou op soek na wat ek kan kry hier in SA. Selfs al is dit ‘n verklarende Nederlandse woordeboek, sal dit my help. Ek het probeer om die Brinkman woordeboek te bestel (Groot Woordenboek Afrikaans en Nederlands) maar ek is verwittig dat dit nie meer in druk of in voorraad is nie. Ek soek nou in tweedehandse boekwinkels na iets.’

INGEKERKER
(Camille Claudel)

Hoe verhonger voel haar vingerpunte
in die afwesigheid van marmer
selfs die modder roep haar naam

Daagliks beitel die halflig
kettings
om haar fluisterbede, om haar
prewelbeelde flap vlerke van klei
teen die nag se swart spieël

en katte loop gesluier in die skaduwees
hulle pote se stiltes sagter as spoke
of die doodbloei van drome

Versplinter in drie selwe
Is sy met geknakte knieë
Alle vrouwe, óns
vir ewig verbrons
Onder ’n brander wat nooit breek nie.

(naar La Vague)

 

Ingekapseld
(Camille Claudel)

Hoe hongerig voelen haar vingertoppen
de afwezigheid van marmer
zelfs modder roept haar naam

Dagelijks beitelt de schemering
kettingen
om haar fluisterbede, om haar
prevelbeelden klapwieken vlerken van klei
tegen de zwarte spiegel van de nacht

en katten lopen gesluierd in de schaduw
hun stille poten nog zachter dan spoken
of het sterven van dromen

Versplinterd in drie zelven
is zij met geknakte knieën
alle vrouwen, ons ,
voor eeuwig in brons
onder een golf die nooit breekt

(naar La Vague)

 
Op haar beurt vertaalde René twee gedichten uit mijn bundel De geluiden in het Afrikaans. Soms maak je mee dat de vertaling beter is dan het origineel: beter dan het Nederlandse ‘spraakwater’ drukt het Afrikaanse ‘lawaaiwater’ uit wat er in Graffiti mee wordt bedoeld.

Dit schreef ik aan René n.a.v. haar laatste vertaalpoging van mijn twee gedichten:

‘Jouw vertaling werkt als een vergrootglas. Zij brengt mijn poëzie heel dichtbij. Was dat bij jou ook, toen je mijn vertaling las? Ineens zie je wat je gedaan hebt. En wat jij gedaan hebt, en dat is niet weinig! Ik vind het erg mooi, ben erg onder de indruk!
Toch nog iets over leuse/krete. Ook in het Nederlands zijn kreten auditief. Een kreet hoor je dus, lees je niet. Maar in het Nederlands is een kreet ook iets wat je zomaar zegt, zonder er bij na te denken, iets wat recht uit het hart komt. Au! Help! Bij ons heet dat een kreet, ook als je het opschrijft. Bij jullie ook? Een leus heeft teveel inhoud. Wat jij schrijft over jouw taal klinkt heel elastisch en optimistisch: “Boonop laat Afrikaans as jong taal toe vir nuwe aanwendings. Dus ‘Krete’ toch maar liever laten staan”.
 ‘skree om (u gefluister)’ betekent hevig verlangen naar, smachten naar. ‘Om’ is een vast voorzetsel, ‘Om u gefluister’ is dus een voorzetselvoorwerp.
Verder, nogmaals, niets dan lof voor jouw scrupule vertaalwerk! ‘Klein watergraf’ is een juweeltje geworden! Dank je wel!’

GRAFFITI

Het zou u niet ontgaan zijn,
die zondvloed aan spraakwater
die onze stad overspoelt als wij slapen.

U zou het gesis van zijn slangentaal hebben gehoord
tegen klimop en ingemetselde glasscherven.

U zou naar spelfouten hebben gezocht
in dat kleurige slib dat ramen verblindt en gevels verplat
tot een smoezelig schotschrift.

Ik zie u op een droge zeebodem staan en omhoog kijken
naar kreten die niemand meer leest
naar geraas dat niemand meer hoort
onthutste stokoude man in een rolstoel.

Alles schreeuwt om uw gefluister.
U bewasemt meer dan u spreekt.

In uw gestamel richt zich een muur op
die om beschrijving smeekt,
om armen die als woorden vermomd
naar de hoogste richels reiken

en snakken naar een platdak
waarop men staan kan en zwaaien
naar een onbeschrijflijk verschiet.

 

GRAFFITI

Dit sou u nie ontgaan het nie,
die sondvloed lawaaiwater
wat ons stad oorspoel het terwyl ons slaap.

U sou die gesis van slangetaal gehoor het
teen die klimop en ingemesselde glasskerwe

U sou na spelfoute gesoek het
in die kleurvolle slik wat ruite verblind en gewels afplat
tot ‘n besmeerde protesskrif

Ek sien u op ‘n droë seebodem staan en opkyk
na leuses/ krete wat niemand meer lees nie
na rumoer wat niemand meer hoor nie
onthutste stokou man in ’n rolstoel

U bewasem meer as wat u praat.
Alles skree om u gefluister.

In u gestamel word ‘n muur opgerig
wat smeek om beskrywing,
om hande wat vermom as woorde
na die hoogste lyste reik

en smag na ‘n platdak
waarop ‘n mens kan staan en swaai
na ‘n onbeskryflike verskiet.

 

KLEIN WATERGRAF

Klein watergraf daar in het gras
erboven trilt een kinderziel
door muggen nagebootst

en dan ineens luidt Liempdes klok
het toeval weg zoals je hand
de muggen wegslaat op je pad

je zet de zomer stil als een kapel
vol nonnen en schuin licht
je hebt een heiligdom gesticht

een rouw bedacht die dit gedicht
meer namen dan de jouwe geeft
o kindje, sluimer zacht.

 

KLEIN WATERGRAF

Klein watergraf daar in die gras.
Bo dit tril ‘n kindersiel
deur muggies nageboots.

Dan lui opeens die Liempde-klok
die toeval weg net soos jou hand
die muggies wegklap op jou pad.

Jy sit die somer stil soos ‘n kapel
vol nonne en skuins lig.
Jy het ‘n heiligdom gestig,

‘n rou bedink wat die gedig
meer name as jou eie gee.
O kindjie, sluimer sag.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.